عملیات کربلای 5

 

ناحيهيمرزياستراتژيكشلمچهدر منطقهيشمالغربيخرمشهر واقعشدهكهاز جنوببا اروند رود، از شمالبا منطقهيعمومياهواز و از غرببا مرزهايبينالملليايرانو عراق، محصورگرديدهاست‌. وجود اروند رود در جنوبآن، درياچهيماهيو جزايربوبيان،ويژگينظاميخاصيرا در اينمنطقهبهوجود آوردهاستوبهخاطرنزديكيجغرافياييآنبا شهر صنعتيبصره، از نظركارشناساننظامي،داراياهميتفوق العادهايبودهاست‌.

 

منطقه عمليات

منطقه عملياتي عملیات کربلای 5 ، به مناطق و محورهاي زير محدود مي باشد:

 

از شمال، به آب گرفتگي جنوب زيد.

از شرق، به دژ مرزي ايران و عراق.

از جنوب، به رودخانه اروند و اروند صغير.

از غرب، به کانال زوجي و شهرهاي تنومه و الحارثه.

اين منطقه از تعداد زيادي نهر، کانال، خاکريز، جاده و .... تشکيل شده

است که همه آن ها در بخش شمالي اروند قرار دارند. هم چنين، آب

گرفتگيهاي متعددي در اين منطقه وجود دارند که از سوي ارتش عراق به

عنوان موانعي در مقابل هر گونه نفوذ قواي جمهوري اسلامي ايجاد شده اند.

 

زماناجرا: 19/10 /1365 ساعت‌1:30 دقيقهبامداد

 

مدتاجرا:  70 روز

رمز عمليات: يا زهرا(سلاماللهعليها)

مكاناجرا: منطقهعموميشرقبصره‌ - سراسر محور جنوبيجنگ

ارگانهايعملكننده: سپاهپاسداران انقلاباسلامي

 

 

 

 

 

 

 

امکانات دشمن

 

منطقه عملياتي در حوزه پدافندي سپاه سوم عراق بود و سه لشکر 11 پياده،

5 لشکر مکانيزه و 3لشکر زرهي در اين منطقه مستقر بودند.

 

با شروع عمليات، تعداد ديگري از لشکرهاي عراق به تدريج در منطقه

عملياتي حضور يافتند. اين لشکرها عبارت بودند از:

 

الفپياده: 83تيپ 

 

بزرهي: 10تيپ  و گردان تانک لشکر 11پياده.

 

جمکانيزه:  7تيپ

 

دگارد رياست جمهوري: 10تيپ و 1لشکر  کماندوی گارد.

 

هـنيروهاي مخصوص: 3تيپ

 

وکماندو: 7 تيپ وپنج گردان مستقل کماندو.

 

زتوپخانه: 46 گردان.

 

 

نیروهای خودي

 

براساس موجودي 200 گردان نيرو، نحوه رزم به شکل زير طراحي شد:

 

قرارگاه خاتم الانبياءصلياللهعليهوآلهوسلم به عنوان قرارگاه مرکزي.

 

قرارگاه کربلا تحت فرماندهي قرارگاه خاتم الانبياء صلياللهعليهوآلهوسلم هدايت نيروهاي زير را به عهده داشت:

 

لشکر 25 کربلا.

لشکر 41 ثارالله عليهالسلام.

لشکر 31 عاشورا.

تيپ مستقل 33 المهدي (عج).

تيپ مستقل 18 الغدير.

تيپ مستقل 48 فتح.

 

قرارگاه نجف تحت فرماندهي قرارگاه خاتم الانبياءصلياللهعليهوآلهوسلم هدايت نيروهاي زير را بر عهده داشت:

 

لشکر 17 علي بن ابي طالب عليهالسلام.

لشکر 5 نصر.

لشکر 105 قدس.

لشکر 155 ويژه شهدا.

لشکر 21 امام رضا عليهالسلام.

تيپ مستقل 57 حضرت ابوالفضل عليهالسلام.

تيپ مستقل 12 قائم (عج).

قرارگاه قدس تحت فرماندهي قرارگاه خاتم

الانبياءصلياللهعليهوآلهوسلم هدايت نيروهاي زير را بر عهده داشت:

لشکر 27 محمد رسول الله صلياللهعليهوآلهوسلم.

لشکر 7 ولي عصر (عج).

لشکر 8 نجف اشرف.

لشکر 14 امام حسين عليهالسلام.

لشکر 32 انصارالحسين عليهالسلام.

تيپ مستقل 44 قمربني هاشم عليهالسلام.

 گردان مستقل 38 زرهي ذوالفقار،

تيپ 20 زرهي رمضان

 تيپ توپخانه 15 خرداد

در جريان عمليات نيز قرارگاه عملياتي نوح و تيپ هاي مستقل 110 خاتم الانبياءصلياللهعليهوآلهوسلم و 22 بدر به نيروهاي عمل کننده ملحق شدند.

 

شرح عمليات

 

دشمن با توجه به اهميت منطقه، زمين شرق بصره را مسلح به انواع موانع واستحکامات کرده بود و با رها کردن آب در منطقه، انجام هرگونه عملياتي را غير ممکن ساخته و فضاي امني را براي خود به وجود آورده بود تابتواند حرکت هر نيروي مهاجم را قبل از دستيابي به خط اول خود سرکوب کند.

 

رزمندگانشجاعسپاهاسلامدر مرحلهياولعمليات، با هجوميمرگبار وغافلگيرانهبهقلبدشمن، در روز دوم عملیات،شلمچهرا آزادمينمايند و با گسترشعملياتخود، هر لحظهفاصلهيخود را بابصرهكمميكنند؛ بهطوريكهصدايشليكمسلسلها مردمشهر بصره  راسراسيمهبهخيابانها ميريزد.

 

در دومينمرحلهياينعمليات،رزمندگاناسلامبا عبور از موانعايذاييو بسيار محكم، هجومسنگينخود را عليهمواضعدشمنشروعميكنند كهپاسگاههايشلمچه،بوبيانو كوتسواريدر اينهجوم،آزاد ميشود. رزمندگاناسلامباهجومديگريچندينكيلومتر ازجادهيآسفالتهشلمچهـ بصرهرا آزادميكنند و بهعمقمواضعدشمننفوذ كرده، خود را بهدژ فولادينبصرهميرسانند.

 

ايندژ توسطكارشناسانخارجياحداثشدهبودكهدارايخاكريزهايمثلثي، هلالي، سنگرهايمستحكمبتونيوموانعايذاييسنگينبود وساختآنپنجسالطولكشيدهبود.

 

اولين خط دفاعي دشمن دژي بود که در يک سمت آن سنگرهاي بتوني براي استراحت نيرو و در سمت مقابل، سنگرهاي ديده باني و تيربار با مهمات آماده و سنگرهاي تانک احداث شده بود. اين دژ، دشمن را از موقعيت ممتازي براي اشراف و تسلط کامل بر منطقه برخوردار مي کرد. در پشت خط اول چندموضع هلالي شکل احداث، که قطر هر يک به 300 الي 400 متر و ارتفاع آن به 5 تا 6 متر مي رسيد.

 

در پشت مواقع هلالي، براي تردد و استقرار تانک، جاده ساخته شده بود وبه اين وسيله تانک مي توانست با استقرار روي مواضع مشخص شده، کل منطقه درگيري را زير پوشش گلوله مستقيم و تيربار قرار دهد.

  دومين خط دشمن به فاصله صد متر از خط اول و به موازات آن احداث، و سيل بندي بود به عرض 205 و ارتفاع 4 متر که داراي موضع پياده، کانال مواصلاتي و مواضع تانک بود. اين سيل بند از جنوب جاده شروع مي شد و به سمت اروند ادامه داشت.

 

سومين خط دشمن، خاکريزي بود به موازات خط دوم و داراي مواضع پياده و تانک که در جلوي آن کانال َمتروکه اي به عرض 4 متر و عمق 2 متر احداث شده بود.

چهارمين رده دشمن در پشت "نهر دوعيجي" قرار داشت و شامل نهر، دژ و چندين موضع هلالي پي در پي، که بر توانايي دشمن براي مقابله و دفاع مي افزود.

 

پنجمين رده دشمن  هم در پشت "نهر جاسم "قرار داشت. ضمن آن که در حد فاصل خط چهارم و پنجم، قرارگاه دشمن، خصوصا قرارگاه تاکتيکي سپاه سوم (مقرفرماندهي لشکر11)، داراي مواضع مستحکمي بود و پدافند مستقل داشت. پس ازخط " نهرجاسم "تا کانال زوجي، مرکز توپخانه، لجستيک و عقبه لشکر 11 قرارگرفته بود و رده ششم و هفتم دشمن شامل کانال زوجي و مثلثي هاي غرب کانال زوجي بود. در منطقه شلمچه، دشمن زمين را به شکل پنج ضلعي درآورده بود. که از استحکامات بسيار پيچيده اي بر خوردار بود.

 

گارد رياستجمهوريعراق با فرماندهيصدامبهمنطقهاعزامميشودوبيدرنگپاتكهايسنگينخود را آغاز ميكند؛ اما هر بار باتحملشكستهايسنگينوادار بهعقبنشينيميشود.

در مرحلهيسومعمليات، رزمندگاناسلاماز كنار اروند بهمواضعدشمندر محور" نهرجاسم‌ "هجومبرده، يگانهايسر در گمدشمنرا درعملياتگاز انبريگرفتار كردهو تعدادياز آنها را كشتهيا زخميميكنند و با عبور از "نهر جاسم‌ "و تسلطبر پلهايارتباطي، بهعمقمواضعدشمننفوذ می کنند.

 

نتايج عمليات کربلاي 5

 

عبور از موانع نفوذ ناپذير دشمن در شرق بصره و حضور در حومه اين شهر به گونه اي اهميت يافت که متعاقب اين عمليات:

 

موقعيت سياسي و نظامي عراق تضعيف شد و اوضاع جبهه هاي نبرد به سود قوای نظامي ايران تثبيت شد و سپاه پاسداران يکي از ارزنده ترين تجارب نظامي خود را کسب کرد.

تلاش هاي بين المللي براي پايان دادن به جنگ افزايش يافته و به تصويب قطع نامه 598، که در آن براي اولين بار تا حدودي نظريات جمهوري اسلامي ايران لحاظ شده بود، در شوراي امنيت سازمان ملل انجاميد.

 

آخرين آمار انهدام نيروي دشمن از شروع عمليات کربلاي 5 تا پس از عمليات

تکميلي کربلاي 5 به شرح زير است:

 

1- مناطق و تاسيسات آزاد شده:

 

12 کيلومتر پيشروي به طرف بصره و آزاد کردن 150 کيلومتر مربع.

آزاد سازي پاسگاه های بوبيان، شلمچه، کوت سواري و خين.

آزاد سازي 14 کيلومتر از جاده آسفالته شلمچهبصره.

آزاد سازي جزاير بوارين، فياض و ام الطويل.

آزاد سازي 11 قرارگاه تيپ ارتش عراق.

آزاد سازي روستاهای خرنوبيه، سعيديه، حنين، سليمانيه، هسجان، جاسم.

عبور از کانال ماهي گيري، نهر دوعيجي و جاسم.

استقرار در 10 کيلومتري بصره.

تصرف درياچه بوبيان و بخشي از کانال ماهي.

 

2- تجهيزات منهدم شده دشمن:

 

بيش از 80 فروند هواپيما.

700 دستگاه تانک و نفربر.

250 قبضه توپ صحرايي و ضد هوايي.

صدها قبضه انواع ادوات نيمه سنگين.

1500 دستگاه خودرو.

400 دستگاه انواع ادوات مهندسي و رزمي.

مقدار زيادي سلاح سبک و مهمات.

 

در اين عمليات 81 تيپ و گردان مستقل دشمن منهدم و 24 تيپ و گردان مستقل نيز آسيب کلي ديدند و تعداد 40 هزار نفر کشته يا زخمي و 270 نفر نيز اسير شدند.

  

بازتاب عمليات کربلاي 5

شکستن خطوط و استحکامات و پيشروي در شرق بصره، توانايي ها و قابليت هاي نظامي عراق را بار ديگر، زير سؤال برد، چنان که روزنامه آبزِرِور چاپ پاريس به نقل از کارشناسان غربي نوشت: «براي اولين بار از آغاز جنگ تاکنون، ناظران و کارشناسان غربي در مورد امکانات دفاعي عراق دچار ترديد شده اند  

هم چنين تاکيد بر توانايي نظامي ايران، بخشي ديگري از تحليل هاي ارايه شده در رسانه هاي خبري بود، چنان که راديو بي. بي. سي طي تحليل در همين زمينه، با توجه به تجربه سپاه درعمليات فاو و عبور از رودخانه اروند، ضمن اشاره به عبور از منطقه آب گرفتگي و کانال پرورش ماهي در عمليات کربلاي 5 گفت: «موفقيت ايران در عبور از درياچه ماهي، يک بار ديگر توانايي ايران در عبور از آبراه ها را نشان مي دهد  

هفته نامه نيوزويک نيز ضمن تاکيد بر پيروزي ايران در عمليات کربلاي 5، بر شرايط پيروزي ايران بر عراق اشاره کرد:

«تهاجم ايراني ها در نزديکي بصره، حداقل يک چيز را در خصوص جنگ ايران و عراق تغيير داده و آن اين مساله است که براي اولين بار طي چند سال گذشته، اين احتمال را که يک طرف حقيقتاً بر ديگري پيروز شود، مطرح ساخته است  

در اينعملياتبزرگو طولانيكهبا سنگينترينو بيشترين پاتكهايدشمنتوامبود، چندينتناز فرماندهانبرجستهايراني مانند «حسينخرازي» فرماندهلشكر14 امامحسيناز اصفهان، «يداللهكلهر» قائممقام لشكر27 محمد رسولالله از تهران، «حجتالاسلاموالمسلمينعبداللهميثمي» مسؤولحوزهنمايندگي حضرتامام در قرارگاهخاتمالانبيأ، «اسماعيلدقايقي» فرماندهلشكر9 بدر،« هاشماعتمادي‌« فرماندهتيپامامحسن «محمدعليشاهمرادي‌« فرماندهتيپ‌44 قمر بنيهاشم، «حاجقاسم ميرحسيني‌« قائممقاملشكر41 ثارالله، «محمد فرومندي‌ »قائممقاملشكر5 نصر و... بهشهادترسيدند.

 

تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1391-11-7 22:38        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ